Pasaiako portua Gipuzkoako garrantzitsuena eta Euskal Herriko bigarrena da oso aspalditik. Babesleku natural ezin hobea denez, arku atlantikoko onena kontsiderati izan dute Brestetik (Bretainia) Ferrolera (Galizia).

Ia beti haserretuta dagoen Kantauri itsasoan, ur lasaien xafla zabala izatea, Ulia eta Jaizkibel mendien iparraldean gertatutakoa alde batera utzita, oso baliagarria zen salgaiak kargatzeko eta deskargatzeko.

Kanalaren estutasunak ontzien sarrera eta irteera zailtzen bazuen ere, barnealdearen defentsa errazten zuen, etsaien edo piraten edozer erasoren aurrean.

Baina, hainbat mendez Pasaia portu inbidiagarri bihurtu zuten ezaugarri horiek bizi dugun XXI. mendeko beharretarako oztopo larriak bihurtzen hasi dira.

Baldintza natural horiek portuko jarduera mugatzen dute funtsezko bi aspekturekin: alde batetik, ontzien zingo eta luzera-mugaketak; eta, bestetik, inguruko populazio dentsitate handia. Azken horrek arazo larriak sortzen ditu portu-hiri elkarbizitzan. Beraz, lehenbailehen konpondu beharreko bidegurutze paradoxikoaren aurrean gaude.